တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Judicial reforms)

ပဋိပက္ခလွန်ကာလ လူအသိုက်အဝန်းများတွင် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု ကင်းမဲ့ခြင်း၊ အတိတ်နှင့် လက်ရှိကာလ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ပြစ်ဒဏ်မှကင်းလွတ်နေခြင်း (impunity)၊ စီးပွားရေး ကစင့်ကလျှားဖြစ်ခြင်းနှင့် ယိုယွင်းခြင်း စသည့်သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို မြင်တွေ့ရပါသည်။ မကြာခဏဆိုသလိုပင် တရားရေးစနစ်များသည်လည်း အားနည်းထိခိုက်နေသည်။ ထို့ကြောင့် တရားစွဲဆိုမှုများ၊ အမှန်တရားရှာဖွေရန်နှင့် ပြန်လည်ကုစားမှုအစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးနိုင်ရန်အတွက် တရားရေးစနစ်ကို ထောက်ပံ့ပေးနေသော ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ လိုအပ်ပါသည်။ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် တရားရေးဝန်ထမ်းများကို စီစစ်ခြင်း၊ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍ၏ လွတ်လပ်မှုကို ခိုင်မာအားကောင်းစေခြင်း၊ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍကို စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် တရားရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သင်တန်းကျောင်းများ တည်ထောင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ တရားရေးဝန်ထမ်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍများနှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များကို အာရုံစိုက်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ 

  • အရည်အသွေးပြည့်မှီ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ဓမ္မဓိဌာန်ကျမှု စံသတ်မှတ်ချက် (objective criteria) (မှတ်ချက်။ objective criteria ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံ၊ နောက်ခံ၊ ပညာရေး၊ သမာဓိဂုဏ်သိက္ခာ .. စသည်တို့အပေါ်တွင် မူတည်၍ ရွေးချယ်ခြင်း ကိုဆိုလိုပါသည်)  အခြေခံ၍ ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်း
  • ရာထူးသက်တမ်းအတွက် အာမခံချက်ပေးခြင်း (ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရမည်ဟုတ်ပဲ ရာထူးနေရာ တည်မြဲရန် အာမခံချက်ပေးခြင်း)
  • လုံလောက်သော အကျိုးခံစားခွင့်လစာကို ကမ်းလှမ်းခြင်းနှင့် အနားယူပြီးနောက် ရရှိမည့် အခြေအနေများကို ခန့်မှန်းသိရှိနိုင်ခြင်း
  • ဝန်ထမ်းများအတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာသော၊ မျှတသော လုပ်ထုံးနည်းနာနှင့် ညီမျှသင့်လျှော်သော အရေးယူခြင်းများ၊ ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းများ၊ အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းများ၊ အ‌ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ 
  • ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုကို အာမခံချက်များပေးခြင်း

တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍကို အစိုးရ၏ လွတ်လပ်သောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာအားကောင်းလာစေရန်အတွက် လိုအပ်သောအခြား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ 

  • ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အာဏာခွဲဝေခြင်းကို သတ်မှတ်ပြဌာန်းခြင်း
  • နိုင်ငံရေးဆက်နွယ်မှုနှင့် မသက်ဆိုင်ပဲ၊ အရည်အချင်းနှင့် လွတ်လပ်မှုကို အခြေခံ၍ တရားသူကြီးများနှင့် အောက်ရုံးတရားသူကြီးများ (အောက်ခြေတရားရုံးအဆင့် တရားသူကြီး) ကို ခန့်ထားခြင်းနှင့် 
  • တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍအတွက် လုံလောက်သော အရင်းအမြစ်များနှင့် ရန်ပုံငွေနှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်များ ပေးအပ်ခြင်း
  • ဓမ္မဓိဌာန်ကျသော စံသတ်မှတ်ချက်များတွင် အခြေခံ၍ အမှုများကို တာဝန်ခွဲဝေသတ်မှတ်ရန် အာမခံပေးခြင်း
  • အစိုးရ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆန့်ကျင်နေသောအခါတွင် ဖြစ်စေ တရားရုံးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လေးစားခြင်းနှင့် ကျင့်သုံးလိုက်နာခြင်း